NATO AQAP-2110 ve AS9100 havacılık kalite standartlarında hammadde sertifikasından CMM raporuna kadar dijital lot izlenebilirliği ve veri bütünlüğü mimarisi.
Hızlı Özet (TL;DR)
Savunma ve havacılık sanayisinde NATO AQAP-2110 (Tasarım, Geliştirme ve Üretim İçin Kalite Güvence Gereksinimleri) ve AS9100 (EN 9100) standartlarına sahip olmak, uluslararası projelere parça verebilmenin ön şartıdır. Bu iki standardın en katı hükmü Uçtan Uca İzlenebilirlik (Traceability) ve Konfigürasyon Yönetimidir: Üretilen bir uçak veya füze parçasının üzerinde yazan seri numarasından geriye doğru gidildiğinde; o parçanın hangi hammadde döküm (Heat/Cast) numarasından, hangi CNC tezgâhında, hangi G-Code revizyonuyla, hangi operatör ve kesici takımlarla işlendiği ve CMM’de kim tarafından ölçüldüğü değiştirilemez dijital kayıtlarla saniyeler içinde kanıtlanmalıdır.
Excel Tabloları ve Kağıt İş Emirleri AQAP-2110 / AS9100 Denetiminde Neden Geçersizdir?
Birçok imalatçı kalite izlenebilirliğini Excel dosyalarında ve kağıt refakat kartlarında tutmaya çalışır. Ancak savunma ve havacılık başdenetçileri açısından Excel tabanlı takip 3 majör uygunsuzluk (Major Non-Conformance) barındırır:
- Geriye Dönük Değiştirilebilirlik (Veri Bütünlüğü Zaafı): Bir Excel hücresindeki ölçüm değeri veya hammadde lot numarası, denetimden bir gün önce hiçbir iz bırakmadan elle değiştirilebilir. Oysa AS9100 ve AQAP-2110, kayıtların Değiştirilemez Denetim İzi (Immutable Audit Trail) ile korunmasını şart koşar.
- Konfigürasyon ve Revizyon Kaosu: Müşteri teknik resimde
Revizyon B’denRevizyon C’ye geçtiğinde, kağıt iş emri kullanan atölyede eski basılı resim tezgâh başında unutulur ve yüzlerce parça yanlış toleransla üretilir. - Kayıp ve Okunaksız Arşivler: Savunma ve havacılık projelerinde kalite kayıtlarının en az 10 yıl (bazı uçuş emniyet kritik parçalarda ömür boyu) saklanması zorunludur. Yağlı atölye ortamındaki kağıt formlar 6 ay içinde okunmaz hâle gelir.
Maysa Özel İmalat ERP & MES ile 4 Adımda Savunma İzlenebilirliği
Maysa Yazılım’ın Özel ERP, CRM ve İmalat Çözümleri ile Savunma Sanayii İmalat Ağ Güvenliği mimarisi, üretim sahasında dijital bir Poka-Yoke (Hata Önleme) kilidi kurar:
1. Hammadde Giriş Kalite, 3.1 Sertifika ve Karantina Kilidi
Tedarikçiden gelen çelik, alüminyum veya titanyum hammadde depoya girdiğinde sistem otomatik olarak Karantina Statüsü verir:
- Kalite mühendisi EN 10204 3.1 malzeme sertifikasını ve spektrometre analizini sisteme yükleyip onaylamadan, depo el terminali o hammaddeye kesinlikle üretim çıkış barkodu basamaz.
- Onaylanan her kütüğe/çubuğa benzersiz bir
Lot / Döküm Barkoduatanır.
2. Mühendislik Değişiklik Emri (ECO) ve BOM Revizyon Kilidi
Müşteriden yeni bir teknik resim revizyonu geldiğinde sistemde ECO (Engineering Change Order) tetiklenir:
- Eski revizyona ait CAD resmi ve CNC G-Code dosyası otomatik olarak pasife çekilir.
- Operatör tezgâh başındaki terminalden iş emrini okuttuğunda ekrana yalnızca son onaylı revizyon gelir.
3. Tezgâh, Operatör, Takım ve Kalibrasyon Eşleşmesi
CNC Makine Veri Toplama entegrasyonu sayesinde her operasyon adımında şu veriler SQL veritabanına zaman damgalı olarak mühürlenir:
- Parçanın bağlandığı CNC tezgâh kodu ve program adı,
- Vardiyadaki operatörün sicil/kart bilgisi,
- Operasyon ara kontrolünde kullanılan kumpas/mikrometrenin Kalibrasyon Geçerlilik Kontrolü (Kalibrasyon süresi dolmuş ölçü aleti seçilirse sistem ölçüm girişini reddeder!).
4. İlk Parça Onayı (FAI - AS9102) ve CMM Rapor Entegrasyonu
Seri üretime geçmeden önce ilk parça kalite laboratuvarında ölçülüp AS9102 İlk Parça Muayene (FAI) onayı verilmeden CNC tezgâhındaki seri üretim sayacı aktif olmaz. Final CMM raporları PDF ve yapısal veri olarak parçanın seri numarasına kalıcı olarak bağlanır.
AQAP-2110 ve AS9100 Maddelerinin Yazılım ve Siber Güvenlik Karşılıkları
| Standart Maddesi | Kalite Şartnamesi Gereksinimi | Maysa Yazılım ERP + Siber Güvenlik Çözümü |
|---|---|---|
| AS9100 Madde 7.5.3 | Dokümante edilmiş bilginin kontrolü, yetkisiz erişim ve değişiklikten korunması | Rol bazlı erişim (RBAC), DLP Veri Sızıntısı Önleme ve değiştirilemez SQL Audit Logları |
| AS9100 Madde 8.1.4 | Sahte Parçaların Önlenmesi (Counterfeit Parts Prevention) ve tedarikçi izlenebilirliği | 3.1 Sertifika doğrulama kilidi ve onaylı tedarikçi listesi (ASL) dışı alım blokajı |
| AQAP-2110 Madde 5.4 | Konfigürasyon Yönetimi ve değişiklik kontrolü | BOM / CAD / G-Code revizyon eşleştirmesi ve eski revizyon otomatik blokajı |
| AS9100 Madde 8.5.2 | Tanımlama ve İzlenebilirlik (Seri/Lot bazlı tam üretim şeceresi) | Barkod/Karekod (DataMatrix) ile hammaddeden sevkiyat kolisine çift yönlü şecere |
| AQAP & EYDEP Veri Koruma | Kalite kayıtlarının felaket, yangın ve fidye yazılımlarına karşı 10+ yıl korunması | Ortak Dosya Sunucusu ve 3-2-1 Yedekleme ile kriptolu arşivleme |
- Geriye Dönük Şecere Testi: Denetçi geçen yıl sevk edilen bir savunma parçasının irsaliye numarasını verdiğinde, 1 dakika içinde hammadde sertifikasını, CNC operatörünü ve CMM raporunu ekrana getirebiliyor musunuz?
- Kalibrasyon Kilidi: Kalibrasyon tarihi geçmiş bir kumpas veya mastar ile kalite girişi yapılması yazılım tarafından otomatik engelleniyor mu?
- Silme Yasağı: ERP/MES veritabanında geçmişe dönük kalite kayıtlarının
DELETE / UPDATEedilmesini engelleyen Audit Trigger mekanizması aktif mi?
Fabrikanızda kağıt ve Excel karmaşasına son vererek AQAP-2110, AS9100 ve EYDEP denetimlerinden tam puan alan dijital üretim altyapısına geçmek için Teklif Al sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Mevcut muhasebe programımızı (Logo, Mikro, Netsis vb.) değiştirmeden bu izlenebilirlik kurulabilir mi?
Evet! Maysa Yazılım’ın geliştirdiği üretim ve izlenebilirlik modülleri, mevcut muhasebe ve e-Fatura/e-İrsaliye yazılımınızla çift yönlü entegre çalışabilir. Muhasebe departmanınız alışkın olduğu düzende çalışmaya devam ederken, üretim sahasında savunma sınıfı tam izlenebilirlik sağlanır.
Fasona (ısıl işlem veya kaplamaya) giden parçaların izlenebilirliği nasıl kopmaz?
Parçalar fason tedarikçiye çıkarken sistem lot bazlı Fason Çıkış Barkodu üretir. Parçalar fasondan döndüğünde, fasoncunun fırın/proses sertifikası sisteme yüklenip giriş kalite onayı verilmeden bir sonraki CNC veya montaj operasyonuna geçişe izin verilmez.
Küçük parçaların üzerine barkod etiketi yapıştırılamıyorsa nasıl izlenir?
Yüzey alanı küçük veya ısıl işleme girecek metal parçalarda kağıt etiket yerine Lazer Markalama (DPM - Direct Part Marking) ile ECC200 DataMatrix karekod veya operasyon kasası bazlı RFID / Metal Refakat Plakası kullanılarak izlenebilirlik zinciri kesintisiz sürdürülür.
Kaynaklar ve Teknik Referanslar
- NATO Standardization Office (NSO) — AQAP-2110 NATO Quality Assurance Requirements
- SAE International / IAQG — AS9100D Quality Management Systems Requirements for Aviation, Space, and Defense
- EYDEP Kapsamında ERP ve MES Sistemlerinde İzlenebilirlik
- AS9100 (ISO 9100) Havacılık ve Savunma Kalite Standardı Rehberi