Hızlı Özet (TL;DR)
AS9100 (Avrupa’da EN 9100, Asya’da JISQ 9100), ISO 9001 kalite yönetim sistemini temel alarak havacılık, uzay ve savunma sanayiinin katı güvenlik, izlenebilirlik ve risk gereksinimlerini karşılamak üzere geliştirilmiş küresel kalite standardıdır. AS9100 Rev D sürümü, yalnızca mekanik toleransları ve talaşlı imalat kalitesini değil; ürün yaşam döngüsü boyunca dijital çizimlerin (CAD/CAM), teknik verilerin, sahte parça önleme prosedürlerinin ve yazılım konfigürasyonlarının siber ve operasyonel güvenliğini de şart koşar.
AS9100 Standart Maddeleri ve Bilişim Altyapısı İlişkisi
Havacılık parçası üreten imalatçıların AS9100 denetimlerinde en sık zorlandığı konular bilişim teknolojileri ve veri bütünlüğü maddeleridir:
| AS9100 Rev D Maddesi | Odak Noktası | Bilişim ve Yazılım Gereksinimi | Denetim Kanıtı |
|---|---|---|---|
| Madde 7.5.3 (Dokümante Edilmiş Bilgi) | Veri Bütünlüğü ve Saklama | CAD/CAM çizimleri ve ölçüm raporlarının yetkisiz değiştirilmesini önleme | Şifreli depolama, sürüm kontrolü ve erişim logları |
| Madde 8.1.4 (Sahte Parça Önleme) | Malzeme Orijinalliği | Hammadde sertifikalarının (CoC) ve lot numaralarının dijital eşleşmesi | ERP/MES üzerinde geriye dönük parti takip kayıtları |
| Madde 8.1.5 (Ürün Güvenliği) | Uçuş Güvenliği | Kritik parçaların işleme parametrelerinin değiştirilemez kaydı | CNC tezgah logları ve dijital iş emri doğrulaması |
| Madde 8.5.2 (Tanımlama ve İzlenebilirlik) | Tam İzlenebilirlik | Hammaddeden nihai montaja kadar her adımın tekil kimliklendirilmesi | 2D karekod, lazer markalama ve dijital seyahat kartı |
Denetim Öncesi IT ve Güvenlik Hazırlık Adımları
- Konfigürasyon Yönetimi ve Versiyon Kontrolü: Tasarım ofisinde kullanılan CATIA, NX veya SolidWorks modelleri merkezi bir PDM/PLM veya güvenli dosya sunucusunda tutulmalı; eski revizyonların üretime sızması engellenmelidir.
- Kullanıcı Yetkilendirme ve Ayrıştırma: CNC operatörleri, kalite kontrol personeli ve Ar-Ge mühendislerinin ağ erişimleri segmentlere ayrılmalı; yetkisiz personelin teknik çizimlere erişimi kısıtlanmalıdır.
- Yedekleme ve Değiştirilemez Depolama: AS9100 kapsamında havacılık kalite kayıtlarının en az 10 ile 30 yıl arasında saklanması zorunludur. WORM (Write Once Read Many) veya immutable yedekleme mimarileri kurulmalıdır.
- Veri Sızıntısı Önleme: Savunma projelerine ait teknik çizimlerin USB veya bulut yoluyla sızmasını engellemek için kurumsal DLP sistemleri aktif edilmelidir.
Maysa Yazılım’ın havacılık ve savunma yan sanayicileri için geliştirdiği izlenebilirlik altyapılarını Özel İmalat Çözümleri sayfamızdan, teknik veri güvenliği ve sızıntı önleme teknolojilerini ise DLP Çözümleri bölümümüzden inceleyebilirsiniz.