EUROMAP 63 ve EUROMAP 77 arayüzleri nedir, farkları ne? Plastik enjeksiyon makinenizden çevrim süresi ve baskı sayacı verisini hangi yoldan alabilirsiniz?
Bir plastik enjeksiyon makinesi çevrim süresini, baskı sayısını, sıcaklık ve basınç değerlerini zaten kendi kontrol ünitesinde tutar. Asıl soru bu verinin dışarıya nasıl verildiğidir. Enjeksiyon makinelerinde bu sorunun iki standart cevabı vardır: EUROMAP 63 ve EUROMAP 77. Hangisinin sizde bulunduğu, veri toplama projesinin süresini ve kapsamını doğrudan belirler.
EUROMAP nedir?
EUROMAP, Avrupa’daki plastik ve kauçuk makineleri üreticilerinin çatı kuruluşudur. Farklı üreticilerin makinelerinin aynı dili konuşabilmesi için arayüz tanımları yayımlar; her tanım bir numarayla anılır. Makineden üretim verisi almak söz konusu olduğunda iki numara öne çıkar:
- EUROMAP 63: Enjeksiyon makinesi ile merkezi bilgisayar arasında dosya üzerinden veri alışverişi.
- EUROMAP 77: Aynı işin OPC UA üzerine kurulu yeni tanımı.
İkisi de makine ile MES (üretim takip yazılımı) arasındaki veri alışverişini tarif eder. Fark, verinin nasıl taşındığındadır.
EUROMAP 63: dosya ile konuşmak
EUROMAP 63, 2000’li yılların başından beri kullanılan arayüzdür ve metin dosyası alışverişine dayanır. Makine ile bilgisayar arasında ortak bir klasör bulunur; iki taraf birbirine bu klasöre dosya bırakarak “konuşur”.
Akış kabaca şöyledir:
- Bilgisayar bir iş dosyası yazar. Bu dosya makineden ne istendiğini tarif eder; örneğin “her baskıda şu değerleri raporla”.
- Bir oturum dosyası bu işi çalıştırma komutunu verir.
- Makine bir yanıt dosyası ile komutu aldığını bildirir ve istenen değerleri rapor dosyasına yazar.
- Bilgisayar rapor dosyasını okur.
Bu yapı çalışır, ama iki sınırı vardır. Veri dosya yazılıp okunarak aktığı için anlık değildir. Ayrıca dosya adları ve komut yazımı üreticiden üreticiye küçük farklar gösterebilir; bir makinede çalışan kurulum diğerinde uyarlama ister.
EUROMAP 77: OPC UA ile konuşmak
EUROMAP 77, metin dosyası alışverişinin günün ihtiyacını karşılamaması üzerine, aynı işi OPC UA ile yapmak için hazırlandı. OPC UA, farklı marka makinelerin ortak konuşabildiği açık bir haberleşme standardıdır. Dosya bırakıp bekleme yoktur; bilgisayar makineye doğrudan bağlanır, değeri okur ya da değer değiştiğinde haber alır.
Standardın tanımladığı içerik üç başlıkta toplanır:
- Makineye ilişkin genel bilgiler
- Makinenin ve bileşenlerinin o anki yapılandırması ve durumu
- Makinede yapılan önemli değişikliklerin günlüğü
EUROMAP 77 ayrı bir belge gibi görünse de OPC Foundation’ın OPC 40077 belgesiyle aynı metindir. Güncel sürümü 1.01’dir ve Haziran 2020’de yayımlanmıştır. Plastik ve kauçuk makinelerinin ortak tür tanımlarını içeren OPC 40083 (EUROMAP 83) belgesinin üzerine kuruludur.
İkisinin farkı
| EUROMAP 63 | EUROMAP 77 | |
|---|---|---|
| Veri nasıl taşınır | Ortak klasöre yazılan metin dosyalarıyla | OPC UA bağlantısıyla |
| Gecikme | Dosya yazma ve okuma aralığı kadar | Bağlantı üzerinden doğrudan |
| Makine tarafında gereken | Ortak klasöre erişim | OPC UA sunucusu |
| Tipik olarak bulunduğu yer | Eski nesil makineler | Yeni nesil makineler |
| Üreticiler arası tutarlılık | Yazım farkları görülebilir | Ortak tür tanımlarına dayanır |
Makinenizde hangisi var?
Bunu makinenin dışından bakarak söylemek mümkün değildir. Üç yerden öğrenilir:
- Sipariş belgesi ve opsiyon listesi. Bazı üreticilerde bu arayüzler ayrı bir opsiyon olarak satılır; makine alınırken seçilmediyse sonradan etkinleştirilmesi gerekebilir.
- Kontrol ünitesinin ağ ayarları. Arayüz etkinse ilgili menü görünür.
- Üreticinin servisi. Kesin cevap buradan gelir. Seri numarasıyla sorulduğunda hangi arayüzün bulunduğu ve hangisinin eklenebileceği bildirilir.
Marka ve modele göre hangi sürümün desteklendiğini burada listelemiyoruz; bu bilgi makinenin üretim yılına ve kontrol ünitesine göre değiştiği için üreticiden teyit edilmeden yazılması yanıltıcı olur.
Hangi veriler alınır?
Her iki arayüzde de alınabilen veri, makine üreticisinin arayüzde neyi sunduğuna bağlıdır. Genel olarak:
- Çevrim süresi ve baskı sayacı
- Makine durumu: otomatik, manuel, alarmda
- Sıcaklık, basınç gibi proses değerleri
- Alarm kayıtları
Kalıp numarası, hammadde lotu ve operatör gibi bilgiler makineden gelmez. Bunlar iş emrinden gelir ve makine verisiyle üretim takip yazılımında eşleştirilir. Çevrim süresi verisinin mikro duruşları bulmak için nasıl kullanıldığını plastik enjeksiyonda mikro duruşlar ve canlı OEE takibi yazısında anlattık.
İki arayüz de yoksa
Makinede EUROMAP arayüzü bulunmuyorsa veri toplama yine mümkündür, ama kapsam daralır. Kalıbın kapandığını bildiren sinyal ve baskı sayacı, makinenin elektrik panosundan dijital girişle alınır. Bu yolla çalışma ve duruş süresi ile baskı adedi elde edilir; sıcaklık ve basınç gibi proses değerleri elde edilemez. Yöntemin ayrıntısı ağ portu olmayan eski tezgâhtan veri alma yazısında.
Ağ tarafında dikkat edilecekler
EUROMAP 63 ortak klasör kullandığı için makine ile bilgisayar arasında dosya paylaşımı açılır. Bu paylaşımın ofis ağındaki herkese açık olmaması gerekir. EUROMAP 77’de de makine ağa bağlanır. Her iki durumda makineler ayrı bir ağ bölümünde tutulur ve yalnızca veri toplama sunucusunun erişmesine izin verilir; geçiş güvenlik duvarı kurallarıyla sınırlanır.
Özet
- EUROMAP 63 dosya alışverişine, EUROMAP 77 OPC UA’ya dayanır; ikisi de enjeksiyon makinesi ile üretim yazılımı arasındaki veri alışverişini tarif eder.
- Makinenizde hangisinin bulunduğunu sipariş belgesi, kontrol ünitesi menüsü veya üretici servisi söyler.
- Arayüz yoksa çalışma süresi ve baskı adedi dijital girişle alınır; proses değerleri alınamaz.
Enjeksiyon makinelerinin CNC tezgâhları ve PLC kontrollü hatlarla aynı ekranda nasıl toplandığını SCADA ekranları ve makine veri toplama sayfasında anlatıyoruz.
Kaynak: OPC Foundation, OPC 40077 (EUROMAP 77) sürüm 1.01 ve OPC 40083 belgeleri; EUROMAP 63 dosya akışı için makine üreticisi arayüz dokümanı. Dosya adları ve komut yazımı üreticiye göre değişir.